Gisteren zag ik op de social media van de Somatic Hub in Amsterdam een kort filmpje. In dit filmpje legt Patrick iets uit over sensatie ten opzichte van sensitiviteit. Daarbij legt hij de vinger op de juiste plek. Hij verwoordt iets waar ik al lange tijd mee worstel. Het geeft een mooi inzicht in een van de unieke aspecten binnen Systema: de gevoeligheid en de sensitiviteit waarop we trainen.

Gevoel hebben we allemaal, dat is één ding dat zeker is. Uiteindelijk voelen we allemaal iets, of het nu fysieke pijn is, verdriet of stress. Er komt een punt waarop we een gevoel waarnemen, zeker als dat gevoel plaatsvindt in de alarmzone. Daar waar het lichaam schreeuwt om hulp, om ontlading van stress. Zodra dat weg is, lijkt het alsof we ons ontspannener voelen. Alsof er een lading van ons is afgevallen. Of dat echt zo is, durf ik geen volmondig ja, maar ook geen nee te zeggen. Wat ik wél durf te zeggen, is dat dit gevoel het minst interessant is.

Begrijp me niet verkeerd: ik ben blij met al mijn gevoelens. Ze geven aan dat ik leef. Maar gevoelens zijn er vaak niet zomaar. Ze bouwen zich op, en dát is het interessante. Iemand is niet ineens boos. Iemand is niet ineens overspannen. Steeds meer realiseer ik me dat gevoel niet het begin is, maar eerder een eindpunt.

Veel van de spullen die we tegenwoordig gebruiken, zijn gericht op gevoel. Een horloge dat onze hartslag aangeeft. Een piepje op het horloge als het denkt dat de stress te hoog is. Een horloge dat de cyclus van de vrouw bijhoudt. Al deze signalen geven aan dat het er al is; we kunnen niet meer schakelen. We zijn minder gevoelig geworden voor de kleine signalen van het lichaam. We doen niets met het feit dat het lichaam constant in een stressreactie zit.

Dan gaan we naar een ademsessie of een anger room. We verhogen de spanning nog meer en aan het einde voelt het leeg. Opgelucht, maar niet volledig. Want een paar maanden later hebben we weer een sessie nodig. We hebben niet geleerd om te kiezen hoe we met spanning omgaan. De sessie voelde zo goed. Het past in de agenda. Volgende week gaat alles er weer uit. We brengen het lichaam opnieuw in stress en daarna is het voor dat moment weer klaar.

Binnen Systema bewandelen we een andere weg. Natuurlijk is gevoel belangrijk. Heel belangrijk zelfs. Maar waar komt dat gevoel vandaan? Hoe ben jij bij dat gevoel gekomen? Hoe ben jij in die situatie beland?

Ik herinner me nog goed dat er binnen aikido mes verdedigingen waren. Ook in Systema werkten we met het mes. En zoals Vladimir die gave heeft, kijkt hij naar mijn werk.
“Good, Jaro,” zegt hij, “but how did the attacker get the knife in his hand?”
Daarna liep Vladimir weg, maar die vraag is essentieel geweest in mijn zoektocht binnen deze wereld. Want iemand pakt niet zomaar een mes. Iemand wordt niet zomaar boos op jou. En is hij eigenlijk wel boos op jou, of uit hij iets naar jou?

Binnen deze wereld durf ik bijna te zeggen dat gevoel het eindpunt is. Maar de reis ernaartoe is gevoeligheid. Dat geeft voor mij zoveel duidelijkheid over waarom we sommige oefeningen langzaam doen: zodat het hele lichaam waargenomen kan worden. Waar bouw ik spanning op en hoe ontspan ik die weer?

Deze skills – dit waarnemen, deze gevoeligheid – zijn van grote meerwaarde in het dagelijkse leven. Het is een vaardigheid die je de hele dag kunt oefenen. Om steeds gevoeliger te worden voor je eigen basislijn: wanneer wijk je ervan af en hoe kun je dat herstellen? Daar ligt de groei. Daar ligt de kracht.

Begin je bij sensatie, dan reageer je.
Begin je bij sensitiviteit, dan heb je keuze.